GOIZ ARGI

(Número 2 Zenbakia - Otsaila 2000 Febrero)

Artxibo doc

ETAren KOMUNIKATUA

ETAren komunikatua testuinguru jakin batean ulertu bear da. Jadanik ez gaude 1998ko urtean: Lizarrako Ituna oraindik zutik dugu, ta alderdi abertzale ta estatalen arteko eztabaida antzua (marko-juridikoari dagokiona) ari da gero ta geiago sona artzen. Ez gera jabetu ETAk esandakoaren pixuaz: gogorkeria bigarreneko arazo billakatu da eztabaida politikoaren aurrean. Auxe ETAren irabazpide da, edozein gizarte-molde bati dagozkion eskuz-aurreko arau etikoak (pertsonaren balioa, elkarbizitzaren bearra setakeri politiko guztien gaiņetik...) baztertu egiten baitira eztabaida orren aitzakiz. Naaspilla ortatik indarra artzen du borroka armatuak ta gogorkeri mota orok.

Abertzaletasun aldarrikapenen egoera. ETAren komunikatua buru-belarri sartzen da eztabaida delako orretan. Orregatik dio ain klarki: "Moncloako Estatutuak eta Nafarroako Foru Hobekuntzak ez zuten balio euskal herritarren askatasun egarria asetzeko; era berean, Lapurdi, Baxenafarroa eta Zuberoan ezagutza instituzional baten aldeko nahia nabaria zen".

Zein da "euskal herritarren" borondatea ETAren iritziz? Lizarrako Itunako partaideak, noski, ta "geiengo sindikala"k irudikatzen dutena. Geiengo birtual baten itxura lortzea du ENAMek elburu. Gezur aundi bat dio gaiņera: Lizarrako itunaz beste interpretazioak baitira; ain zuzen, despegue ala aireratze pistaren metaforak argi erakusten digu alderdi abertzaleek ematen dioten interpretazioa aurkakoa dela. Alderdi abertzaleentzako Lizarra gogorkeriaren azken pausalekua baita, ta ez geiengo berri batek asi bear duen abiapuntua.

Gezur orretaz erabat jabetua dugu gure erakunde armatua, esaten baitu geroago: "Espainia eta Frantziak PNV eta EAri egindako presioak Ekimenaren beraren izaera eraldatzeko saioa ekarri zuen: Herri eraikuntza prozesua izatetik, bake prozesu mamigabe izatera bideratu nahian, Ezker abertzalea "normalkeria" politikoan itotzen saiatuz eta ETAren "behin behineko" ekintzen etenaldia "behin betiko" eta itzulezina bilakatzeko asmo temati eta maltzurra".

Au da, suetenarekin ETAk geiengo birtual orren irudia lortu nai zuen; orren truke PNV ta EA operazio politiko batean lerratuko ziren. Batzuk "herri eraikuntza" birtuala zuten elburu; besteek, gogorkeriaren amaitzea, ta egia dio ETAk: "ETAren "behin behineko" ekintzen etenaldia "behin betiko" eta itzulezina bilakatzeko asmo temati eta maltzurra" zutela alderdi abertzaleek. Euskal iritarron geiengoaren borondatea alakoxea zen ere; ETAk, beraz, ez du erriaren asmoa bete nai. "Herri eraikuntza"ren txotxongilloa dugu errespetu eza orren legitimatzaille; ta "herri eraikuntza" biurtzen da borroka armatua ta gogorkeriaren aitzaki ustel.

Bestalde, azpimarratzekoa da ETAk Estatutua ta Amejoramentuaz egiten duen ausnarketa. Egia da Euskal iritarron geiengoak ez dituela aintzakotzat artzen? Egia al da, prezeskiago esatearren, abertzaleen elburu ta ideiak garatu egin direla, goraka goazela? Iņork ez luke alakorik esango; ein orretan, azken auteskundeak (udal ta diputaziokoak) Lizarrako indarren atzerapen aundia erakusten digute (EH salbu). ENAMen geiengo birtuala, Lizarrako ituna sinatu zenetik, murritzenagotzeko bidetan dagoela gauza ageria da: Arabako kasua eredu negargarria dugu ere. Beraz ETAk adierazitako marko-juridiko aldaketa "nahia nabaria" gezur utsa da edozein iritarron begitan.

ETAren gezurrek, noski, alare, beti dute asmo ezkuturik. Kasu ontan, abertzale zintzoen naia kilikatzea (abia-azkarreko ildo baten ilusio ta itxura eraikitzea); ta, bestalde, alderdi abertzaleak, ilusioa esku batean ta meatxua bestean (suetena puskatzearen meatxua, izan ere) legez kanpoko estrategia batetara lerratzea, alderdi estatalisten isolamentua, ta eraberean ENAMen gidaritza, indartzeko asmoz.

Aberri Eraikuntza ala Aberri Ausketa? ETA noski jabetu da oraingo egoera obea dela. "Asko da, bai, urte hauetan Euskal Herriak askatasunaren bidean aurreratu duena". ETAk, "azken urte hauetan" dio, ez azken urtea edota azken aldia. Orrek esan nai du ez duela iņungo damurik edota autokritikarik aurreko urtetan egindako demasiekiko -ta kontuan artu gure kontrako demasiak direla ere tarte. Egoera obe delako ori ez dagokio, noski, pake lortzeari, baizik eta bere estrategiaren zuzentasunari: "Aurrerakuntza orren gakoa, beti bezala, borroka eta lan isila izan dira, gainean dugun zanpaketaren aurka ditugun tresna guztien bidez aurre egitea". "Tresna guztien bidez aurre egitea", dio, beraz borroka armatuak badu bertan zeregiņik. Aurrerantzako ere. Suetenak balio izan du, modu paradoxikoan, borroka armatuaren papera bermatzeko. Oni maoistek "Guda Errikoia"ren moldea deritzote: pakearen diskurtsoa ta gudaren praktika, legez kanpoko ta legez barruko borrokak konbinatzea. Ispillu itsutzailleen joku baten bidez naaspilla sortzeko bidea. Artara, esperantza ta espektatibak (pakearekiko, aberri eraikuntzarekiko...) astindu egiten dira, "tresna guztien bidez aurre egitea"ri eremu berri ta oparoagoa eskeintzeko asmoz.

"Herri eraikuntza" birtual orrek bi pausu ditu dagoeneko; batetik, itxura ta birtualitatea areagotzeko irrikiz, "Euskal Herri osoa bere baitan hartuko lukeen instituzio bakar eta subirano baten alde urrats eraginkorrak egiteko konpromezua" PNV ta EAren aldetik; "Udalbiltza" da "instituzio bakar eta subirano" orren kakoa. Emen ere, bi interpretazio kontrajarri ditugu: gure instituzio propialak gutxiesteko ta balizko Euskal Erri bat eraikitzeko ispillu magikoa litzateke Udalbiltza, ETAren asmoz. Gure erriaren errealitatea biltzeko sinboloa litzateke, alderdi abertzaleen asmoz, instituzio propioak ordezkatzeko iņungo nairik gabe, Udalbiltzak ezpaitu botuen arauerako zillegiztasunik.

Bestalde, PNV ta EAri "espainiarzaleekin harremanak erabat hausteko konpromezua" gaiņeratzen zaie. Modu orretan, ditugun potereen ordezkaritza egonkortasuna kolokan jartzen da, ta zatiketa areagotu (Arabako kasua argi dago). Eraikuntza sinbolo utsal baten atzetik dugun burujabetza arrixkuan jartzea du ETAk elburu. Ta bestalde, alderdi abertzaleen aliantza politika baldintzatu -beraiek eskuak libre dituztelarik espaiņiarrekiko akordio ta interlokuzioa izateko. Legez kanpo egotera bultzatu nai gaituzte, baiņa beraiek legedia nai duten bezela ta nai duten unean erabiliko dute.

"Herri eraikuntza"rako bigarren pausua ETAk PNV ta EAri abuztuan egindako proposamena litzateke, ala nola, "Araba, Bizkaia, Gipuzkoa, Lapurdi, Nafarroa eta Zuberoako euskal hiritarrek libre eta demokratikoki hautes-eremu bakarrean legebiltzar konstituziogile subiranoa hautatzea".

Gure burukideek arri ta zur gelditu bearko zuten alako proposamen fantaxioxoa entzutean. ETAkoak erotuak al daude? Asmo ezkutua, dana dala, argi ta garbi dago: aurreikusita zuten ENAMeko zuzendariek suetenaren aldiak eman bearreko etekiņak eman zizkiela: estatalisten isolamentua, alderdi abertzaleekin geiengo baten osaketa. Testuinguru ontan, aurrerapausurik larriena izango zen eztabaida politikoaren zarata ta txandrioaren azpitik borroka armatuarekin jarraitzea, geiengo ori bermatuz. Tristeki jakiņa da ELAren kasua (bere militanteen illotzen gaiņetik jarraitu baitzion LABekiko ekintza amankomunari). Orain gu gera esperimentu politiko orren laboratoriozko xagu.

Espainiko gobernua bereala abiatu da aukera ontaz profitatzera. Berealakoan zabaldu ditu aldaketa traumatiko baten mamuak. ETAren jokura makurtu da baiņa oartuki, etekin preziso bat billatu naiean; etekin au, noski (ETAk egin duen bezelaxe) alderdi abertzaleen kontura lortu naiko luke: eraikuntza birtualaren estrategiak astintzen dituen beldurrak (ETAren suetenaren ausketarekin batera) bideratu geiengo konstituzional bat lortzeko elburuz. Beraz, argi dago ETAren "ordagoak" bipolarizazio erreakzio bat sortu dezakela politika maillan, gizarteratu daitekena. Betikoan gaude: zazpi probintziak bateratuko lituzkeen idei utsal baten truke, zatiketa politikoa ta soziala areagotzea, abertzaletasunaren kaltetan ta aberri eraikuntza mugarri benetakoen aurka. ETAk balizko aberri eraikuntza astintzen du, finkatutako aberri eraikuntza birrindua izan dedin.

Aberri ausketa da elmuga. Batetik, estatutoaren disoluzioa ala gutxiespena prestatu egiten du (Lizarraren itunaren bidez); ta, bestetik, soluzio magiko bat eskeintzen digu berak eragin duen ausketa eskenatokia bideratzeko asmoz. ETA da, batean, gaitzeragille ta taumaturgo.

Gobernu espainiarraren gerra diskurtsoa (Kosovo ta abar aipatuz) gerra eragiten dutenentzako da baliagarri; ta, bidebatez, abertzaleen sensibilitateak kolpatu egiten ditu. Bestalde, ETAren diskurtso sasiabertzaleak gure erriaren aberri konzientzia gradazio desberdiņak, ta ortaz sensibilitate desberdiņak, ez ditu kontuan artzen, konzientzi urri ala gabeko euskal iritarrak Gobernu espainiarraren besoetara bultzatuz. Zergaitik? Bere elburua ez delako, izan ere, aberri eraikuntza, baizik eta PNV ta EA, gogorkeriaren meatxuz, estrategia ta erreferentziarik gabe uztea. Gure ondakiņetatik bazkatu nai du ENAMek, ta bere gizarte-moldea eraiki gure illotz politikoaren gaiņean.

Jokin Alkorta